EES – cyfrowa rewolucja na granicach UE. Nowe obowiązki dla podróżnych i firm

EES zastąpi tradycyjne stemplowanie paszportów. Każdy wjazd, wyjazd oraz odmowa wjazdu będą automatycznie rejestrowane, a dane osobowe podróżnych uzupełnione o informacje biometryczne: wizerunek twarzy i odciski palców. System umożliwi szybkie wyliczanie dozwolonego okresu pobytu, ograniczy ryzyko nielegalnego przekroczenia granicy i utrudni posługiwanie się fałszywą tożsamością.

– Rejestracja wjazdów i wyjazdów oraz wykorzystanie danych biometrycznych znacząco utrudnią nielegalne przekraczanie granic, przedłużanie pobytu czy korzystanie z fałszywych dokumentów. To krok w stronę nowoczesnych i bezpiecznych granic – komentuje mec. Aleksandra Załęcka z kancelarii KBiW Kurpiejewski, Budzewski i Wspólnicy.

Dane chronione przez RODO

Nowy system budzi pytania o prywatność, ale został zaprojektowany w zgodzie z unijnymi regulacjami. Dane o wjazdach i wyjazdach będą przechowywane przez 3 lata, a następnie automatycznie usuwane.

– EES godzi cele kontroli granicznej z ochroną prywatności poprzez precyzyjne określenie, kto i w jakim celu ma dostęp do danych oraz jak długo są one przechowywane. Dostęp będą mieć wyłącznie służby graniczne, organy wizowe i imigracyjne, przewoźnicy tylko w ograniczonym zakresie – wskazuje mec. Załęcka. Podróżni zyskają prawo do wglądu, sprostowania lub usunięcia danych. Nadzór nad systemem sprawować będzie Europejski Inspektor Ochrony Danych oraz krajowe organy nadzorcze.

Konsekwencje dla biznesu

System ma ułatwić przedsiębiorcom weryfikację legalności pobytu cudzoziemców, co ograniczy ryzyko zatrudniania osób przebywających w Polsce nielegalnie.

– Największym wyzwaniem dla pracodawców będzie okres przejściowy, kiedy paszporty będą jeszcze stemplowane, a system nie osiągnie pełnej funkcjonalności. Docelowo EES usprawni weryfikację i zmniejszy ryzyko nielegalnego zatrudnienia – podkreśla ekspertka.

Przepisy przewidują surowe kary za nielegalne powierzenie pracy, sięgające 50 tys. zł. Od czerwca 2025 r. pracodawcy są dodatkowo zobowiązani do przechowywania kopii dokumentów pobytowych cudzoziemców przez cały okres zatrudnienia i dwa lata po jego zakończeniu.

Co czeka podróżnych?

Dla podróżnych z krajów trzecich wprowadzenie EES oznacza konieczność oddania danych biometrycznych przy pierwszym wjeździe do UE. Procedury graniczne mają być krótsze dzięki automatyzacji systemu, choć w okresie przejściowym możliwe są utrudnienia.

EES jest także przygotowaniem do kolejnego kroku – ETIAS, unijnego systemu autoryzacji podróży, który od 2026 r. będzie obowiązkowy dla osób zwolnionych z obowiązku wizowego.